BEŞİNCİ KISIM ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kazanlarda, Basınçlı Kaplarda ve Kompresörlerde
Alınacak Güvenlik Tedbirleri:
- KAZANLARDA GÜVENLİK:
Her çeşit buhar ve sıcak su
kazanları ile bunların malzeme ve teçhizatı, fennin ve tekniğin ve kullanılacağı
işin gereklerine uygun bir şekilde yapılmış ve kazanlar, sağlam bir taban
üzerine uygun bir şekilde monte edilmiş olacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:202)
- KAZANLARDA ETİKET:
Her kazanın görünür bir
yerine, imalatçı firma tarafından aşağıdaki bilgiler yazılı bir plaka
konulacaktır :
1) İmalatçı firmanın
adı,
2) Kazanın numarası,
3) İmal edildiği sene,
4) En yüksek çalışma
basıncı.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:203)
- KAZANLARDA ÖLÇÜ CİHAZLARI:
Kazanlarda basıncı, sıcaklığı
ve su seviyesini gösteren aşağıdaki ölçü cihazları bulunacaktır :
1)
Kazanın en yüksek çalışma basıncının iki katını gösterecek şekilde
taksimatlı manometresi olacak ve bunun en yüksek çalışma basıncını gösteren
rakamı, kırmızı çizgi ile işaretlenmiş bulunacaktır.
Manometrenin işaretleri, kazan boyunun bir buçuk katı
uzaklıktan rahatça okunabilecek büyüklükte olacaktır.
2)
Sıcak su kazanlarında bir termometre bulunacaktır.
3)
Kazanlarda birbirinden ayrı en az iki adet su seviye göstergesi
bulunacaktır. Bunlardan en az bir tanesi camdan olacak ve kırılmaması için
mahfaza içine alınacaktır. Göstergenin bağlantı borusunun çapı, ısıtma
yüzeyi 25 metrekareye kadar olanlarda 25 milimetreden, 25 metrekareden büyük
ısıtma yüzeyi olan kazanlarda 45 milimetreden az olmayacaktır. Su göstergeleri,
doğrudan doğruya kazana bağlı olacak en çok ve en az su seviyelerini gösterecek
şekilde işaretlenmiş bulunacaktır. Su göstergesinin kazanla olan bağlantısı,
en az su seviyesinin 15 santimetre altında ve çamur seviyesinden 45 santimetre
yukarıda olan bir yerde bulunacaktır.
Bütün göstergelerin giriş ve
çıkışlarına, kazan basıncına uygun birer adet vana veya musluk konacaktır.
Bağlantı borusu üzerinde, başka bir delik açılmış olmayacak bunlar doğrudan
doğruya kazana bağlanacaktır.
Bütün göstergeler, kazanın
önünden veya yanından, normal çalışma durumunda görülebilecek şekilde
yerleştirilmiş olacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:204)
- EMNİYET SÜPABI:
Buhar kazanlarında en az iki
adet emniyet supabı bulunacak ve bunlar, doğrudan doğruya kazanla bağlantılı
olacak kazanla emniyet supapları arasında bağlantı borusu üzerinde, hiç
bir şekilde buharın geçmesini engelleyecek bir valf veya başka bir engel
bulunmayacaktır. Emniyet supapları, kazanın çalışma basıncına göre
ayarlanacak ve hiç bir zaman tutukluk yapmayacak şekilde paslanmaz malzemeden
yapılmış olacaktır. Emniyet supapları, titreşim yapmadan ayarlanabilecek
ve ehliyetsiz kimselerin, ayarı bozmasını önleyecek şekilde kapatılmış
veya mühürlenmiş olacaktır.
Emniyet supapları, fazla basınçtan
dolayı, çıkan buharı dışarı atarken, çalışanlara zarar vermeyecek şekilde
teçhiz edilmiş olacaktır.
Ağırlıklı emniyet supaplarına
gelen buhar basıncı, 600 kilogram/santimetrekareyi geçmeyecek ve ağırlık
yekpare olarak yapılacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:205)
- KAZANLARIN MUAYENE BELGESİ:
Her imalatçı firma, kazanın bütün
teknik karakteristiğini gösteren ve muayenesinin Hükümet veya mahalli
idarenin kabul ettiği teknik elamanlar tarafından yapıldığını belirten
bir belgeyi, alıcıya verecek, işveren de bu belgeyi istenildiğinde
ilgililere gösterecektir.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:206)
- KAZANLARIN PERİYODİK KONTROLÜ:
Buhar ve sıcak su kazanlarının;
imalinin bitiminde, monte edilip kullanılmaya başlamadan önce, kazanlarda yapılan
değişiklik veya onarım veya revizyonlardan sonra, yılda bir periyodik olarak
ve en az üç ay kullanılmayıp yeniden servise girmeden önce, kontrol ve
deneyleri, ehliyeti Hükümet veya mahalli idarelerce kabul edilen teknik
elemanlar tarafından yapılacak ve sonuçları sicil kartına veya defterine işlenecektir.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:207)
- KAZANLARIN SİCİL KARTI:
Her işveren, işyerlerindeki
kazanlar için bir sicil kartı veya defteri tutacak, bunlara, yapılan onarım,
bakım ve deneyleri, günü gününe işleyecektir.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:208)
- KAZANLARIN BASINÇ DENEYİ:
Kazanların hidrolik basınç
deneyleri, en yüksek çalışma basıncının en çok 1,5 katı ile yapılacak,
kontrol ve deneylerin sonucu uygun bulunmayan kazanlar, uygunluk sağlanıncaya
kadar kullanılmayacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:209)
- KAZANCI EHLİYETİ:
Kazanlar ehliyeti Hükümet veya
mahalli idareler tarafından kabul edilen kişiler tarafından işletilecektir.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:210)
- KAZANLARDA BLÖF TERTİBATI - STOP VALFİ:
Kazanların giriş ve çıkış
boruları üzerine, birer adet ana stop valfı konulacak, bunlar çabuk ve kolay
kapanacak şekilde olacak ve buhar yoğunlaşması halinde kullanılmak üzere,
kazanlarda blöf tertibatı yapılacaktır.
Birlikte çalışan kazanların her birinde ayrı ayrı stop valfı
bulunacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:211)
- YAKIT BESLEYİCİ:
Yakıtları otomatik olarak
verilen kazanlardaki yakıt besleyicilerinin çalışma basıncına veya sıcaklığına
uygun olarak ayarlanabilen bir tertibatı bulunacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:212)
- KAZAN DAİRESİNDE GÜVENLİK:
İşyerinde kullanılan bütün
kazanlar, yangına ve patlamaya karşı dayanıklı ayrı bir bölmede veya
binada olacak ve kazan dairesinin üstündeki katta, işçi çalıştırılmayacaktır.
Patlayıcı, parlayıcı veya
kolay yanıcı maddelerle çalışılan işyerlerindeki kazan dairelerinin diğer
atölyelere açılan pencere ve kapıları bulunmayacaktır.
Kazan dairelerinin tavanı,
gerektiğinde kazan üzerine çalışmaya kolaylaştıracak yükseklikte olacaktır.
Kazan daireleri sürekli olarak
havalandırılacaktır, Tabii havalandırmanın yeterli olmadığı hallerde,
uygun aspirasyon tesisatı yapılacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:213)
- KAZANLARDA KAPI VEYA KAPAK:
Buhar ve sıcak su kazanlarında
onarım, bakım ve temizlikte, kazan içine veya baca kanalına girmek için,
yeteri kadar uygun şekil ve büyüklükte kapı veya kapak bulunacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:214)
- BOŞALTMA VALFİ:
Kazanlarda suyun veya çamurun
boşaltılması için, kazanın alt kısmında yeteri kadar boşaltma valfi veya
musluğu bulunacak, su veya çamur bir boruyla kanala veya dışarıya akıtılacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:215)
- SULU EMNİYET KAPLARI:
Kazanlarda yakıt olarak havagazı
ve benzerleri kullanıldığı hallerde, gaz besleme boruları üzerinde
ayarlanabilir bir musluk ve sulu emniyet kapları bulunacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:216)
- YÜKSEK VE ORTA BASINÇLI KAZANLARDA GÜVENLİK:
Yüksek ve orta basınçlı
kazanlarla yapılan çalışmalarda, aşağıdaki tedbirler alınacaktır
1)
Yüksek ve orta basınçlı kazanlarda; akaryakıt, kömür tozu veya gaz
yakıldığı hallerde, Cehennemliklerin en yüksek noktasında bir veya daha
fazla s ayıda patlama kapakları bulunacaktır. Yerden 2 metre yüksekliğe
kadar olan patlama kapaklarının önüne, yeteri sağlamlıkta koruyucu bir
siper konacaktır.
2)
Kazandan ayrı bulunan buhar kızdırıcılarının buhar çıkış
yerleri ile ön ısıtıcıların üzerine en az birer adet emniyet supabı
konacaktır.
3)
Her kazanda, deney basıncını gösteren manometrenin bağlanması için,
valfı bir ağız bulunacaktır.
4)
Arı su kullanılmayan kazanlarda, kazantaşı oluşumunu önlemek için
tasfiye edilerek yumuşatılmış su kullanılacaktır.
5)
Her kazanın besleme suyu borusu üzerinde, stop vanası ile geri tepme
klapesi (ek valf) bulunacak ve bu boru, ateşin en sıcak bölgesinden geçmeyecektir.
6)
Besleme suyunun kazana ön ısıtıcılardan geçirilerek verildiği
hallerde, bunlarda da stop valfı ve geri tepme klapesi bulunacaktır.
7)
Paralel çalışan kazanların buhar çıkışlarına, stop valfı ile
geri tepme klapesi konacaktır.
8)
25 metrekare veya daha fazla ısıtma yüzeyi olan buhar kazanları, ayrı
sistemde çalışan en az iki tertibatla beslenecek ve bunlardan biri, enjektör
tipi veya buhar türbinli pompa olacaktır.
Isıtma yüzeyi 25 metrekareden az olan kazanlar, tekniğe uygun şekilde
beslenecektir.
9)
Buhar kazanlarının ön ısıtıcılarında; bir emniyet supabı, su
giriş ve çıkış sıcaklığını gösteren termometreler, ön ısıtıcılarla
kazan arasında, iyi kapanan damperler ve iç kısımda biriken tortu ve çamuru
temizlemek için, tapa veya kapaklar bulunacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:217)
- ALÇAK BASINÇLI BUHAR VEYA SICAK SU KAZANLARI:
Alçak basınçlı buhar
kazanları veya sıcak su kazanları ile yapılan çalışmalarda aşağıdaki
tedbirler alınacaktır :
1)
Alçak basınçlı buhar ve sıcak su kazanlarında, basınç 0,5 atü ve
sıcaklık ise 110¼C geçmeyecektir.
2)
Her sıcak su kazanına bir adet genişleme kabı ve borusu (nefeslik)
konacak, bunun bulunmadığı kapalı sistemlerde, genişleme valfı bulunacaktır.
Genişleme valfı, çalışma basıncına göre ayarlanabilecek ve fazla basıncı
önleyecek şekilde yapılmış olacaktır.
3)
Genişleme borusu ile genişleme valfından çıkacak sıcak sular, çalışanlara
zarar vermeyecek şekilde dışarı atılacaktır.
4)
Her alçak basınçlı buhar kazanı ile sıcak su kazanının besleme
suyu boruları üzerine, en az birer adet stop valfı ve geri tepme klapesi
konacaktır.
5)
Paralel çalışan alçak basınçlı buhar kazanıyla sıcak su kazanlarının
çıkışlarına, stop valfı ve geri tepme klapesi konacaktır.
6)
Alçak basınçlı buhar kazanı ile sıcak su kazanlarına otomatik yakıt
verildiği hallerde, kazan basıncının 1 kilogram / santimetrekarenin (bir
atmosferin) üzerine çıkmasını önleyecek ve yakıtı kesecek bir tertibat
bulunacaktır.
7)
Gaz, kömür tozu ve akaryakıtla otomatik çalışan sıcak su kazanlarında
sıcaklığın 120°C nin üstüne çıkmasını önleyecek bir termostat
bulunacaktır.
8)
Alçak basınçlı buhar kazanlarında besleme suyu, ocaktaki ateşin karşısına
gelen kazan kesimine verilecektir.
9)
Sıcak su kazanlarına verilen besleme suyunun basıncı, bir atmosferin
üzerinde ise, kazana doğrudan doğruya verilmeyi boru tesisatına bağlanacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:218)
- KAZANLARIN İŞLETİLMESİNDE GÜVENLİK:
Kazanların işletilmesi ile
ilgili çalışmalarda, aşağıdaki tedbirler alınacaktır :
1)
Kazan dairelerine sorumlu, ilgili ve yetkililerden başka kimse
girmeyecektir.
2)
Kazanlar yakılmadan önce, kazancı tarafından tüm vanaların,
klapelerin, kapakların, emniyet supaplarının durumu, yakıt ve su miktarları
ve işletme ile ilgili bütün hususlar gözden geçirilecek ve kontrol
edilecektir.
3)
Kazanlar, ilk ateşlemede sıcaklığın birden yükselmesine engel
olacak şekilde ve yavaş yavaş yakılacaktır.
4)
Yakıt olarak sıvı veya gaz maddeler kullanılan kazanların yakılmasından
önce, ocağın içinde, beklerin ağzında veya yakınında ve kazanın etrafında
dökülmüş yakıt bulunmayacak ve ocağın içi, hava, gaz veya akaryakıtın
patlayıcı karışımları bulunmayacak şekilde iyice havalandırılmış
olacaktır.
5)
Kazanların devreye girmesinde; ana çıkış vanası açılmadan önce,
emniyet ventili kontrol edilecek, boru tesisatı üzerindeki hava çıkış
vanaları, hava boşaltılıncaya kadar açık tutulacak ve kazan, gerekli basınç
ve sıcaklığa ulaştıktan sonra, ana çıkış stop valfı, yavaş yavaş açılacaktır.
6)
Kömürle ısıtılan kazanlarda, süngülemek, cüruf ve kül almak için,
gerekli araçlar bulunacak ve süngüleme sırasında hava verme durdurulacak ve
baca kapağı açılmış olacaktır.
7)
Kazanın emniyet supapları, vardiya değişiminde kontrol edilecektir.
8)
Yakıt olarak kömür kullanılan kazanların söndürülmesinde, ateş dışarı
çekilmeyecek, bütün delik ve kapaklar kapandıktan sonra kendi kendine sönmeye
terk edilecektir. Ocaktaki ateş, ancak tehlike anında çekilecek ve ateşin alınmasından
önce, emniyet supabı açılarak stop valfları kapatılacak ve gerektiğinde
ateş sönünceye kadar, kazana besleme suyu verilecektir.
9)
Söndürülen kazan, sıcaklık ve basınç normale dönünceye kadar boşaltılmayacak
ve kazancı kontrole devam edecektir.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:219)
- KAZAN ARIZASINDA GÜVENLİK ÖNLEMLERİ:
Kazanlarda bir arıza nedeniyle
tehlike belirmesi halinde, aşağıdaki tedbirler alınacaktır.
1)
Basınç derhal düşürülecek, yakıt sevki derhal kesilecek, hava
verilmesi durdurulacak, kazan içerisinde hava akımını önlemek için baca
damperleri ile kazan ön kapakları kapatılacaktır. Kömür yakılan
kazanlarda ateş çekilecek paralel çalışan kazanlarda bağlantı derhal
kesilecek, bu işlemlerden sonra kazan devreden çıkartılacaktır.
2)
Sıcak su kazanlarında kaynama ve köpürme olduğu hallerde, kazan stop
valfı kapatılacak, ocaktaki ateş bastırılacak ve mümkün olduğunda su yüzeyinden
blöf yapılacak, su miktarı normal ise kısmi blöf yapılarak tekrar
beslenecektir. Bu tedbirlere rağmen kazanda kaynama ve köpürme devam ederse,
kazan devreden çıkartılacaktır.
3)
Kazan suyunda yağ belirtisi görüldüğü hallerde; yüzey blöfü yapılacak,
bu işlem fayda vermediğinde kazan devreden çıkartılacak ve yağı giderici
maddelerle yıkanarak temizlenecektir.
4)
Kısmi blöf yapılırken su miktarı hiç bir zaman, en az su
seviyesinin altına düşürülmeyecektir.
5)
Külleri otomatik tesisatla veya suyla taşınan kazanların ızgaralarında
tıkanma olduğu hallerde, tıkanan ızgarayı açmak üzere en az iki işçi görevlendirilecek
bir tanesi içerde çalışan işçiyi dışarıdan gözetleyecek ve tehlike anında
derhal yardımına koşacaktır. Izgaralardaki
tıkanıklığı gidermeye çalışan işçinin üzerine, sıcak küllerin dökülmesini
önleyecek bir siper konacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:220)
- KAZANLARIN BAKIM ONARIMINDA GÜVENLİK ÖNLEMLERİ:
Kazanların bakım ve onarımıyla
ilgili çalışmalardan aşağıdaki tedbirler alınacaktır :
1)
Buhar basıncı altında bulunan kazanların basınçla ilgili kısımlarında
onarım yapılmayacaktır.
2)
Söndürülen bir kazanın içine basınç ve ısı normale dönmedikçe
bakım ve onarım için kimse sokulmayacaktır.
3)
Paralel çalışan kazanların birbirleri ile olan bağlantıları
kesildikten sonra, kör tapa ile kapatılacak ve vanaların üzerine uyarma
levhaları konacaktır.
4)
Kazanın içinde yapılacak temizlik, bakım ve onarım için, işçinin
kazan içine girmesinden önce blöf, besleme suyu, buhar ve sıcak su çıkış
stop valfları ile diğer bütün vanalar kapatılacak ve üzerlerine uyarma
levhaları konacaktır.
5)
Bakım ve onarım için kazana girmiş olan bir işçiyi gözetleyecek ve
gerektiğinde ona yardım edecek diğer bir işçi kazan kapakları başında
bekletilecektir.
6)
Ocak, içerisine işçi girmeden önce, tehlikeli gazlara karşı
havalandırılmış olacak ve onarım sırasında ve özellikle rutubetli günlerde,
vantilatör ve aspiratör çalıştırılarak baca gazlarının ve dumanı
kazana dolması önlenecektir.
7)
Kazan içerisinde gerekli tedbirler alınmadıkça, oksiasetilen kaynağı
yapılmayacaktır.
8)
Kazanın temizliğinde ve onarımında, mekanik aletlerle çalışılması
gerektiği hallerde, bu aletleri çalıştıran basınçlı hava kompresörleri
veya diğer tahrik makinaları, kazanın dışında bulunacak, bunların kazan içindeki
cihazlarla bağlantıları sağlam olacak ve elektrik kabloları, çalışmaya
başlamadan önce kontrol edilecektir.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:221)
- BASINÇLI KAPLARDA ETİKET:
Ocaksız buhar ve sıcak su
kapları ile basınçlı hava depoları, gaz tüpleri ve depoları gibi basınçlı
kaplar ve bunların bağlantıları, teçhizatı ve malzemesi tekniğe uygun
olacaktır. Basınçlı kapların görünür
yerlerine imalatçı firma tarafından aşağıdaki bilgilerin yazılı olduğu
bir plaka, konacaktır.
1) Kap hacmi (litre)
2) İşletme basıncı
(kilogram/santimetrekare),
3) Deneme basıncı
(kilogram/santimetrekare),
4) Kontrol tarihi.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:222)
- BASINÇLI KAPLARIN PERİYODİK KONTROLÜ:
Basınçlı kapların kontrol ve
deneyleri, ehliyeti Hükümet veya mahalli idarelerce kabul edilen teknik
elemanlar tarafından, imalinin bitiminden sonra ve monte edilip kullanılmaya
başlanmadan önce, veya yapılan değişiklik ve büyük onarımlar dan sonra,
en az üç ay kullanılmayıp yeniden servise girmeleri halinde ise tekrar
kullanmaya başlanmadan önce ve herhalde periyodik olarak yılda bir yapılır.
Kontrol ve deney sonuçları, düzenlenecek bir raporda belirtilir ve bu
raporlar işyerlerinde saklanır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:223)
- BASINÇLI KAPLARDA KAPI - KAPAK:
Basınçlı kapların üzerinde,
gerektiğinde içine girmeyi sağlayacak kapılar veya kapaklar bulunacak,
girilemeyecek kadar küçük olan basınçlı kaplarda, el delikleri yapılacak
ve bu delikler emniyetli bir şekilde kapatılmış olacaktır. Kapı ve
kapaklar deney basıncına dayanacak sağlamlıkta olacak, giriş deliklerinin
boyutları tekniğe uygun olarak bir insanın rahatça girmesini sağlayacak büyüklükte
yapılacaktır. El deliklerinin boyutları 70x90 milimetreden küçük yapılmayacak
ve basınçlı kaplar üzerinde bulunan yıkama ve kontrol kör tapaları en az
25 milimetre çapında olacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:224)
- BASINÇLI KAPLARDA KONTROL CİHAZLARI:
Basınçlı kaplar üzerinde,
emniyet supabı, boşaltma vanası, manometre ve termometre gibi kontrol
cihazları bulunacaktır.
Paralel çalışan basınçlı,
kapların, giriş, çıkış, boşaltma ve blöf vanaları ayrı ayrı işaretlenmiş
olacaktır.
Emniyet supapları basınçlı
kapların en çok kullanma basıncına göre ayarlanacak ve bu basıncın onda
biri oranında bir basınç artışında açılacak özellikte olacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:225)
- BASINÇLI KAPLARDA EMNİYET SÜPABI:
Basınçlı kaplarda bulunan
emniyet supabı, basınçlı kaba doğrudan doğruya bağlı olacaktır. Ancak,
kabın içinde bulunan madde, emniyet supabının takılmasını engellediği
veya bozulmasına yol açtığı hallerde, emniyet supabı, basınçlı kaba en
yakın bir tesisat üzerine takılacaktır.
Emniyet supabı, bağlı olduğu
basınçlı kabın kapasitesine ve besleme borusunun çapına uygun büyüklükte
ve basıncı çabucak düşürecek şekilde yapılmış olacaktır.
Basınçlı kaplarda iki veya
daha çok emniyet supabı varsa, bunlardan en az bir tanesi, en çok basınca göre
ayarlanmış olacaktır.
Emniyet supapları, her
vardiyada veya günde en az bir defa denenecek ve kaplar içinde yanıcı gazlar
bulunduğunda, gerekli tedbir alınacaktır.
Emniyet supaplarının, yoğunlaşmaya
karşı, blöf muslukları bulunacaktır..
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:226)
- BASINÇLI KAPLARIN BASINÇ DENEYLERİ:
Basınçlı kapların hidrolik
basınç deneyleri, en yüksek çalışma basıncının 1,5 katı ile yapılacaktır.
Kontrol ve deney sonucu kullanılması
sakıncalı görülen, güvenlikle çalışmayı sağlayacak teçhizatı eksik
olan ve bağlantı parçaları uygun bir şekilde bağlanmamış bulunan basınçlı
kaplar, eksikleri tamamlanıncaya ve arızalar giderilinceye kadar kullanılmayacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:227)
- BUHARLA ISITILAN BASINÇLI KAPLAR:
Buharla veya sıcak su ile ısıtılan
basınçlı kaplardaki basıncın ana buhar hattındaki basınçtan düşük
olması hallerin de, giriş borusu üzerine sıra ile basınç düşürücü
valf ve emniyet supabı konacak ve bunlar gerekli şekilde korunacaktır.
Buharla ısıtılan basınçlı
kaplara giren ve çıkan buhar veya sıcak su boruları, kanal içine alınacak
veya izole edilecektir.
Buharla ısıtılan basınçlı
kaplarda, kapak açık iken basınç artmasına ve kabın basıncı atmosfer basıncına
inmeden kapağın açılmasına engel olacak bir tertibat bulunacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:228)
- BUHARLA ISITILAN BASINÇLI KAPLAR:
Buharla ısıtılan döner basınçlı
kapların doldurulmasından veya boşaltılmasından önce, hareket mekanizması
kapalı duruma getirilecek ve stop vanaları kapatılarak kilitlenecektir.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:229)
- OTOKLAVLARDA GÜVENLİK:
Otoklavların dış gömlek
etekleri, tabana kadar uzatılacak ve altından geçilmeyecek şekilde kapatılacaktır.
Otoklavların kapıları ile
varsa karşı ağırlıkları, bir kızak veya korkuluk içine alınacaktır.
Yağ gömlekli otoklavlarda yağın
ısıtılması,tehlikeli olmayacak şekilde otoklavdan uzak bir yerde yapılacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:230)
- ERİTME KAZANLARI:
Eritme kazanlarının blöf
vanaları, kazandan uzak ve korunmuş bir yerden idare edilecek ve bu
kazanlarda, basıncın artışını bildiren bir uyarma tertibatı bulunacaktır.
Eritme kazanlarında blöf yapılmadan
önce, bütün işçiler blöf çukurundan çıkarılacak, blöf çukurlarının
kapakları kapatılacak, kazanın bulunduğu yer ile blöf çukuru civarında
bulunan işçilere, uyarma çanları veya zilleri ile blöf vanasının açılacağı
duyurulacaktır.
Eritme kazanlarının içerisine,
ısı ve basınç normale dönmeden ve bunlar iyice havalandırılmadan, kontrol
ve onarım için kimse sokulmayacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:231)
- KAYNATMA KAZANLARINDA GÜVENLİK:
Kağıt hamuru hazırlamak üzere
kullanılan kaynatma kazanlarıyla benzeri kazanlar içindeki malzeme atıklarının
veya tortuların, ölçü ve emniyet cihazlarını tıkamaması için gerekli
tertibat alınacaktır.
Bu kazanlar için de kimyasal
reaksiyonlar nedeniyle kazan basıncının çalışma basıncı üstüne çıktığı
veya emniyet supabının arıza ve tutukluk yaptığı hallerde; kazanı korumak
üzere, kırılabilen cinsten bir emniyet cihazı veya benzeri bir tertibat yapılacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:232)
- DEPO-TANK ARASI UYARMA TERTİBATI:
Çökertme ve ayırma veya
benzerleri gibi dikey, kapalı ve basınçlı kaplara veya tanklara malzemenin
buharla verildiği hallerde, depo ile tankın arasında uygun bir uyarma
tertibatı bulunacak ve depo ile tank başında bulunan işçiler,
birbirlerinden işaret almadan besleme vanasını açmayacaklardır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Madde:233)
- YAYLI KAPAK:
Donyağı eritme kazanları ve
suni gübre kurutucuları gibi sabit basınçlı kapların doldurma ve boşaltma
kapakları, kazan içinde oluşacak basıncı düşürmek için, yaylı olarak
yapılacaktır.
Çalışma sırasında kapaklar
kapatılacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:234)
- VULKANİZATÖRLER:
Vülkanizatör ve devülkanizatörlerin
kapak bağlantıları, sağlam ve uygun aralıklı yapılmış olacaktır.
Vülkanizatörlerle açık
buharlı devülkanizatörlerde blöf tertibatı, ayrı ayrı olacaktır.
Boyları 7,5 metreyi geçenlerin ortasında ayrı bir blöf vanası
bulunacaktır.
Vülkanizatörlerin otomatik
veya mekanik güçle açılan kapaklarında gerekli emniyet tertibatı
bulunacaktır.
Alkali devülkanizatörlerdeki
emniyet cihazları, kırılır cinsten yapılacaktır.
Vülkanizatör ve devülkanizatörler,
üç ayı, geçmemek üzere periyodik olarak ehliyeti, Hükümet veya mahalli
idarelerince kabul edilen teknik bir eleman tarafından kontrol edilecek ve
kontrol sonuçları, bir sicil defterine işlenecektir.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:235)
- BUHAR GÖMLEKLİ KAZANLARDA UYARI - DRENAJ:
Buhar gömlekli kazanlarda buhar
gömleği, vanalar açılmadan önce blöf edilecek ve buhar vanaları yavaş
yavaş açılacak ve bu durum, işçilere uygun şekilde duyurulacaktır.
Buhar gömlekli kola kazanları, benmariler, yapılacak işe
engel olmayacak şekilde kapaklarla örtülecek ve bunların etrafında taşma
kanalları bulunacak ve bu kanalların drenajla bağlantısı olacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:236)
- BASINÇLI SU VE HAVA TANKLARI:
Basınçlı su ve hava tankları
ve depoları, bağlı bulunduğu kazanların veya tesisatın en yüksek çalışma
basıncına dayanacak sağlamlıkta olacak veya stop vanası ile tank arasına
basınç düşürme vanası ve sıcak su tesislerinde genişleme kabı veya
vanası konacak, hava basınçlı tanklarda ve depolarda emniyet supabı
bulunacaktır.
Basınçlı hava ve su tankları
ve depolarında kontrol manometreleri, basınç düşürme vanası ile emniyet
supabı arasına konacaktır.
Basınçlı sıcak su tanklarına
konan kontrol ve emniyet cihazlarında, buhar meydana gelmemesi için gerekli
tedbirler alınacak, tankların ve boruların dokunulabilecek yerleri izole
edilecektir.
Basınçlı su ve hava tanklarının,
belli aralıklarla periyodik muayeneleri yapılacak ve sonuçlar sicil defterine
işlenecektir.
Basınçlı soğuk su tankı,
dona karşı uygun bir şekilde izole edilecektir.
Aynı kompresörle beslenen basınçlı
hava tanklarının her birinde ayrı ayrı stop valfı ve bunların önüne ve
tank tarafında olmak üzere birer emniyet supabı bulunacaktır.
Basınçlı hava tankının en
alçak yerine konan boşaltma musluğu her gün açılacak,içerde biriken su,yağ
ve pislik dışarı atılacaktır. Normal
olarak dışarı atılamayan yağ, karbon ve benzeri maddeler, uygun şekilde
temizlenecektir.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:237)
- BASINÇLI ASİT KAPLARI:
Basınçlı asit kaplarında,
asit borusuna, bir adet aside dayanıklı malzemeden yapılmış geri tepme
klapesi konacaktır.
Basınçlı asit kaplarının gövdesi
ile ana hava borusu arasına, basınç düşürücü vana konacak, kapla basınç
düşürücü vana ar asına manometre ve emniyet supabı veya kırılabilir bir
emniyet tertibatı bulunacaktır.
Su ile karışma sonucu, ısı
veren asitlerle çalışan basınçlı kaplarla ilgili rögar ve kanallara su
karışmaması için, gerekli tedbir alınacaktır.
Asit, hava ile basılmadan önce, hava borularında birikmiş olan su,
uygun şekilde boşaltılacaktır.
Basınçlı asit kapları, içindeki
asit tamamen boşaltılıp iyice yıkandıktan ve havalandırıldıktan sonra
kontrol edilecektir. Bu kontrol sırasında asit vanaları kapatılacak,
kilitlenecek ve kap içinde çalışıldığını belirten levhalar, uygun
yerlere konacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:238)
- SOĞUTMA TANKLARINDA GÜVENLİK:
Soğutma tesislerinde, soğutma
tanklarının kapakları ve delikleri, soğutucu gazların kaçmasını
engelleyecek şekilde sağlam yapılacak ve bu tanklarda sıvı kullanıldığı
hallerde, sıvı yüksekliği göstergesi bulunacaktır.
Soğutma tanklarının
kapasitesi 140 litreyi ve boru çapı 15 santimetreyi geçtiği hallerde, soğutma
tanklarında en az iki adet basınç ayar vanası bulunacak, bunlardan bir
tanesi kırılabilir cinsten olacaktır.
Soğutma tanklarının kapasitesi 140 litreden az olduğu
hallerde, soğutma tanklarında bir basınç ayar vanası veya kırılabilen
cinsten güvenlik tertibatı bulunacaktır.
Soğutma tanklarındaki basınç
ayar araçları, tankın üzerine ve soğutucu sıvının en yüksek seviyesinin
üstünde uygun bir yere yerleştirilecektir.
Soğutma tanklarına konan basınç
ayar araçları ile kırılabilir çeşitten güvenlik tertibatının uçlarına,
birer boru takılarak açık havaya kadar uzatılacak veya amonyak veya kükürtdioksit
gibi maddelerin soğutucu olarak kullanıldığı tanklarda, bu borular kapalı
kaplara bağlanmış olacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:239)
- KOMPRESÖRDE GÜVENLİK TERTİBATI:
Kompresörlerde basınç,
ayarlanmış basınca ulaştığında, kompresör motorunun otomatik olarak
durması sağlanacak ve motorun durması geciktiğinde, basınçlı havayı boşa
verecek bir güvenlik tertibatı bulunacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:240)
- KOMPRESÖRLERDE GÜVENLİK:
Hava kompresörlerinin hız regülatörü,
periyodik olarak kontrol edilecek ve her zaman iyi çalışır durumda tutulacak
ve bunlarda soğutma suyunun akışının gözle izlenebileceği bir tertibat
yapılacaktır.
Sabit kompresörlerin temiz hava emmeleri sağlanacak ve
patlayıcı, zararlı ve zehirli gaz, duman ve toz emilmesi önlenecektir.
Hava kompresörü ile hava
tankları arasında, yağ ve nem ayırıcıları (seperatör) bulunacak ve
bunlar hiç bir şekilde çıkarılmayacaktır.
Hava kompresörlerinin çıkış
borusu üzerinde stop valfı bulunduğunda, bu valf ile kompresör arasında bir
adet güvenlik supabı konacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:241)
- ÇIKIŞ BORUSUNA VALF:
Buhar ve gaz ile çalışan
kompresörlerin çıkış borularına, elle kumanda edilen ve yavaş kapanan bir
valf konacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:242)
- KOMPRESÖR MALZEMESİ:
Patlayıcı, parlayıcı ve
zararlı gaz kompresörlerinin yapıldığı malzeme, sıkıştırdığı gazın
ve içindeki maddelerin kimyasal etkisine dayanacak nitelikte olacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:243)
- KOMPRESÖRÜN PERİYODİK KONTROLÜ:
Kompresörlerin güvenlikle çalışmalarını
sağlamak üzere;kompresörlerin montajından sonra ve çalıştırılmasından
önce, kompresörler üzerinde yapılacak değişiklik ve büyük onarımlardan
sonra, periyodik olarak yılda bir kontrol ve deneyleri, ehliyeti Hükümet veya
mahalli idarelerce kabul edilen teknik elemanlar tarafından yapılacak ve sonuçları,
sicil kartına veya defterine işlenecektir.
Kompresörlerin her kademesinde
basınç deneyi, o kademede müsaade edilen en yüksek basıncının 1,5 katı
ile yapılacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:244)
- KOMPRESÖRE ETİKET:
Kompresörler üzerine aşağıdaki
bilgiler yazılı bir plaka, imalatçı firma tarafından konacaktır.
1) İmalatçı firmanın
adı,
2) Yapıldığı yıl,
3) En yüksek çalışma
basıncı,
4) Kompresörün sıkıştırdığı
gazın cinsi ve miktarı,
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:245)
- KOMPRESÖRÜ UZAKTAN DURDURMA:
Kompresörlerin, tehlike anında,
uzak bir yerden durdurulması sağlanacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:246)
- EMNİYET SÜPABI VE UYARMA TERTİBATI:
Kompresörlerin hava depolarında
güvenlik supabı bulunacak ve bu supaplarda, çıkan gazlara karşı gerekli
tedbirler alınacak ve emniyet supaplarının açıldığını bildiren uygun
uyarma tertibatı yapılacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:247)
- KOMPRESÖRÜN YAĞI:
Kompresörlerde, her kompresöre
özgü, özel kompresör yağı kullanılacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:248)
- KOMPRESÖRE AYRI BÖLME:
Sabit kompresörlerin depoları,
patlamalara karşı dayanıklı bir bölmede olacak, seyyar kompresörler, çalışan
işçilerden en az 10 metre uzaklıkta veya dayanıklı bir bölme içinde
bulunacaktır.
(İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü
Madde:249