|
T e h l i k
e l i K i m y a s a l l a r
|
ASETİLEN C2H2
A) Özellikleri: Renksiz, kötü kokulu ve kükürtlü, fosforlu veya
arsenikli hidrojenle karışık olması nedeniyle sağlığa zararlı bir gazdır.
Yanıcıdır, havanın oksijeni olmaksızın da az bir basınçla patlayabilir.
Havadan hafiftir. Hava ile karışımı patlayıcıdır.
B) Kullanma yerleri: Su ile kalsiyum karpitin etkilen yoluyla teşekkül
eder. Otojen kaynak ve kesme işlemlerinde yaygın olarak kullanılır.
C) Tehlikeleri: Yüksek konsantrasyonları bayıltıcıdır. Temiz olmayan
asetilenin. kuvvetle teneffüsü çok tehlikeli ve öldürücüdür.
Ç) Korunma: Alev almaz, emprenye edilmiş koruyucu elbise verilmelidir. Kapalı
tutulmalı, üstten havalandırılmalıdır. B(Gri) filitreli maske kullanılmalıdır.
D) İlk Yardım: Nefes almanın durması halinde sun'i teneffüs yapılmalıdır.
ETİLETER (Athylather) C4H10O
A) Özellikleri: Renksiz, çok uçuculuğu ile belirgindir. Bayıltıcıdır.
Buharı havadan ağırdır. Kolay yanar ve hava ile karışımı patlayıcıdır.
Oda sıcaklığında buharlaşır.
MAK değeri = 400 cm3/m3
veya 1200 mg/m3.
B) Kullanma yerleri: Çözücü olarak, organik bileşiklerin imalinde ve tıpta
kullanılır.
C) Tehlikeleri: Bayıltıcıdır; Kuvvetli verildiğinde hissizlik ve bayılma
olur. Eter dolması elektrostatik yükleme tehlikesi yaratır. Patlama
tehlikesi. Bu yüzden kaba doldururken serbest halde olmalı; sıvıyı püskürtmekten
kaçınmalıdır. Aletler ve kaplar topraklanmalıdır. Eter uzun süre havada
ve güneş ışığında kalırsa yüksek bir patlayıcı madde olan peroksit teşekkül
eder. Eter, oksijen, ozon ve terpentin yağı ile de aynı duruma girer
Ç) Korunma: Eter ışık altında bırakılmamalı, oksijen taşıyıcıları
ve terpentin yağı ile birlikte bulundurulmamalıdır. (klor ile de). Peroksit
teşekküülne mani olmak için bakır talaşı veya diğer özel maddeler üzerine
konmalıdır. Eter su ile karıştırılırken, eterin asit üzerine yavaşça dökülmesine
dikkat edilmelidir. (su ile asidin karıştırılışı gibi) aksi asla yapılmamalıdır.
Diğer bir hususta sıcağın etkisiyle meydana gelebilecek eter buharlarının
parlaması ve hatta patlamasıdır. Çalışma yeri döşemeden havalandırılmalıdır.
A tip (kahverengi) filitreli maske verilmelidir.
D) İlk Yardım: Solunum durması halinde, doktor gelene kadar sun'i teneffüs
yapılmalı ve mümkünse oksijen verilmelidir.
ALKOL (Bk:
METANOL) ( Alkohole Methanol)
A) Özellikleri: Çok defa renksiz sıvı haldedir. Kolay buharlaşır, zayıf
uçucudur. Buharı havadan ağırdır. Yanıcıdır ve havayla karışımı
patlayıcıdır.
MAK değeri; 2 cm3/m3 veya 5
mg/m3
(ÇOK ZEHİRLİDİR)
|
İzoamilalkol |
100 cm3/m3 veya 360
mg/m3 |
|
İzopropilalkol |
400 cm3/m3
veya 980 mg/m3
|
|
Sikloheksanol |
50 cm3/m3
veya 200 mg/m3 dür. |
B) Kullanma Yerleri: Extraksiyon ve çözücü olarak çok yerde kullanılır.
C) Tehlikeleri: Buharı sarhoş edici etkiyapar, ince dokuları az veya çok
oranda tahriş eder ve görüş bulanıklığına, tahrik olmaya, başağrısına
ve kusmaya neden olur.
Ç) Korunma: Döşemeden havalandırma
yapılmalı, koruyucu gözlük, büyük miktarlarla çalışmada lastik veya
sun'i elyaftan yapılmış eldiven ve gerektiğinde koruyucu elbise
verilmelidir. Buharlarının teneffüs edilmesi tehlikesine karşı A tipi
(kahverengi) filitreli maske takılmalıdır.
D) İlk Yardım: Alkol buharının teneffüsünden
sorıra su buharı almalı (Bronşit Kabı), oksijen teneffüs etmeli. kusmalıdır.
AMONYAK
(Ammoniak)-NH3
A) Özellikleri: Renksiz, kuvvetli kokulu
bir gazdır. Havadan hafiftir. ticarette suda çözülmüş baz halde bulunur (salmik ruhu). Hava karışımı patiayıcıdır.
MAK değeri 50cm3/m3
veya 35mg/m3'dür.
B) Kullanma Yerleri: En çok gübre
ve patlayıcı madde imalinde, soğutma tesislerinde kullanılır. Kokuşma sürecinde
teşekkül eder. DİKKAT: Kapların kırılmasına. boru kaçırmalarına ve cam
borulara,
C) Tehlikeleri: Cilt ve ince dokuda
(solunum ve gözler) kuvvetii iltihabidir. Sağlığa zararlılığı önceden
anlaşılmaz. Yüksek konsantrasyonda teneffüs edilmesi boğulmaya neden
olur.
Ç) Korunma: Yukarıdan havalandırma yapılmalı,
kapalı aparatlar, geçirmez koruyucu elbise, gözlük, eldiven ve K tipi
filitreli (yeşil) maske kullanılmalıdır.
D) İlk Yardım: Büyük miktarda teneffüs
edildiği hallerde sakin tutmak, yatarak taşımak, derin nefes almamak gerekir.
Sun'i teneffüs yapılmaz. Su buharı ise çekilir (Bronşit Kabı), oksijen
verilir. Göz tahrişi bol su ile silinir. Derhal tıbbı müdahale ister.

ARSENİK
VE ARSENİK BİLEŞİKLERİ- As (Arsenikli Hidrojen hariç)
A) Özellkleri: En önemli bileşiği
arsenitri oksittir. Ekseriya çok ince toz haldedir. Çok zehirlidir.
B) Kullanma Yerleri: Cam sanayiinde
ve konservecilikte kullanılır, haşeratla mücadele ilaçları yapılır. Kükürt
ihtiva eden maden filizlerinin işlemesinde yan ürün olarak teşekkül eder. DİKKAT.
C) Tehlikeleri: Büyükçe bir miktarının
bir defada vücuda girmesi, dinmez bir kusma ile gelen karın ağrısı ve ishal
yapar. 0.1 gr arsenik öldürür. Arsen bileşikleri hemen ve çok acı veren tırnak
altı iltihabı yapar. Küçük miktarlarının devamlı etkisi kronik arsenik
zehirlenmesine neden olur. Bu kaide olarak el ve ayak ayalarında derinin
kuvvetle sertleşmesi ile belli olur.
Ç) Korunma: Tozları teşekkül ettiği
yerde emilmelidir. Oda havalandırması döşemeden yapılmalıdır. Mümkün
olduğu kadar aparat, koruyucu elbise ve kauçuk kaplamalı kumaş eldiven
kullanılmalıdır. Filitre koruyucu kademesi no'su 2b olan ince toz maskesi
verilmelidir.
D) İlk Yardım: Boğazdaki kusma etkisi
ılık ve sofra tuzu ihtiva eden bol su içmek suretiyle giderilir. Hayvan kömürü
verilir. Sakin ve sıcak tutulur. Derhal doktor çağrılır (Meslek Hastalığı).

BARYUM
BILEŞİKLERİ
|
Baryumklorür |
(BaCl2) |
|
Baryum karbonat |
(BaCO3) |
|
Baryum Oksit |
(BaO) |
A) Özellikleri: Ekseriye kristal veya toz şeklinde
bir maddedir.
B) Kullanma Yerleri: Boya, lastik
(Linolyum) ve patlayıcı madde imalinde, haşeratla mücadele ilaçlarında
kullanılır.
C) Tehlikeleri: Sağlıga zararlıdır. (Özellikle
yutkunmakla olursa) Tozlarının teneffüsii hazım şikayetlerine neden olur.
Nefessizlik siyanoz yapar. Suda veya mide içinde çözüşen bileşikleri
kuvvetli zehirleyicidir İshal ve felç yapar
Ç) Korunma: İşyerinde aspirasyon ister.
Havalandırma yapılmalıdır.Maske filitre no'su 2b dir. (İnce toz maskesi)
D) İlk Yardım: Yutulduğu zaman kusmayı
tahrik eder. Nefes zorluğu meydana gelirse doktor gelinceye kadar oksijen
verilmelidir.

MAVİ
ASİT (Blauseure) - HCN (Siyanür Asit)
(Siyan-Hidrojen-Cyanwasserstoff)
A) Özellikleri: Renksiz, acı badem yağı
gibi kokan, kolay uçucu bir sıvıdır. Buharı havadan bir parça hafiftir.
Yanıcıdır, hava ile karışımı patlayıcıdır.
MAK değeri = 10 cm3/m3
veya 11 mg/m3 dür.
B) Kullanma Yerleri: Kok gazında ve
selluloid dumanında vardır. Siyanidikimyasal maddeler asitlerle muamelesi sırasında
teşekkül eder. Tuzlarından ve eriyiklerinden karbonik asit vasıtasıyla açığa
çıkarılır. Sun'i madde imâlinde, galvano-teknikte ve haşeratla mücadelede
kullanılır.
C) Tehlikeleri: Mavi asit en kolay teneffüs
yoluyla ve terden ıslanan vücuda girer. Üst solunum yollarında kaşıntı
meydana gelir, başağrısı, baş dönmesi, adele titremesi, kulak çınlaması,
çok defa fenalık ve kusma, kalp çarpıntısı, nefes darlığı, nadiren de
ölüm olayı olur. Çok miktarda gazın teneffüsü birkaç dakikada öldürür.
Ç) Korunma: İşyeri iyice havalandırılmalıdır.
Çalışanlara sızmaz koruyucu elbise, gözlük, eldiven, tehlikeli çalışmalarda
B tipi (gri) filitreli maske verilmelidir.
D) İlk Yardım: Bulaşan elbiseler derhal
çıkarılır. Vilt derhal %2 lik sodyumbikarbonat eriyiği veya suyla yıkanır.
Suyun zehirlenmesi Fe2SO4ile veya (solgun baz) ilavesiyle
veya klorlama ile giderilir. Felaketzedeye hemen dakikada 10 ila 30 saniye süreli
olarak amilnitrit teneffüs ettirilir. Bu morarma olana kadar devam eder, derhal
doktor çağırılır. Hekim gelene kadar sun'i teneffüs yapılır. (Oksijen
cihazı veya elektrikli akciğerle).

KURŞUN
VE KURŞUN BİLEŞİKLERİ - Pb
(basisches Pb2OH, bleccarbonat ( kurşun beyazı üstübeç), kurşunoksit
(PbO, PbO2, PbO3 sülyen kurşun asetat, Pb(CH3COO2)
A) Özellikleri: Çeşitli kurşun bileşiklerinin
zehirlilik derecesi mide suyunda çözülebilme kabiliyeti ile orantılıdır.
MAK değeri = 0,1 mg/m3
dür. (Kurşun için) .
Çok zehirleyicidir.
B) Kullanma Yerleri: Boya, tekstil ve cam
sanayiinde, boyacılıkta ve akü fabrikalarında kullanılır.
C) Tehlikeleri: Uzun süren kurşun buharı,
toz ve bileşimlerinin teneffüsü sağlığa zararlıdır. Kan ve sinirleri
zehirler. Çok rastlanan bir hastalıktır.
Ç) Korunma: Ağız yoluyla alınan kurşun
tuzu eriyikleri-Sirke asidi, tuz asidi ve nitrik asitle kurşunun yaptığı
maddeler - özellikle tehlikelidir. Havalandırma gereklidir. İnce toz maskesi
filitre kademesi 2b'dir. Sıkı bir kişisel temizlik gerekir. (yemekten evvel
el yıkama, çalışırken sigara içme yasağı, sık sık ve muntazam yıkanma)
D) İlk Yardım: Yutulması kusmayı
tahrik eder, hayvan kömürü verilmelidir. (Meslek Hastalığı)

BROM -
(Br)
A) Özellikleri: Kırmızıya çalar
kahverengi bir sıvıdır. (Havada) kremsi, hoş olmayan kokulu, buhar çıkarır.
Buharı havadan ağırdır.
MAK değeri= 0,1 cm3/m3
veya 0,7 mg/m3 tür.
Çok zehirlidir.
B) Kullanma Yerleri: Organik
sentezler için gerekli üretim materyelidir.
C) Tehlikeleri: Cildi ve ince
dokuyu tahriş eder ve iltihaplandırır. Özellikle gözler için tehlikelidir.
Sıvı brom derin ve ağrılı yaralar meydana getirir.
Ç) Korunma: Döşemeden
havalandırma yapılmalı, çalışanlara geçirimsiz koruyucu elbise, gözlük,
eldiven ve B tipi filitreli (gri) maske verilmelidir.
D) İlk Yardım: Gözlerin
iltihaplanmasında su ile iyice silmek gerekir. Bulaşan elbise hemen
uzaklaştırılmalıdır. Yaralanan cilt petrol ile yıkanmalıdır. Nefes
yollarının iltihabı halinde sıcak tutmak, istirahat, nefesi oksijenle
zenginleştirmek, el ile sun'i teneffüs yapmamak gerekir. Acele tıbbi yardım
ister.

KLOR -
(Cl)
A) Özellikleri: Yeşil-Sarı
renkte, keskin kokulu, yanmaz, havadan ağır bir gazdır.
MAK değeri = 0,5 cm3/m3
veya 1,5 mg/m3 tür.
Çok Zehirlidir. DİKKAT
B) Kullanma Yerleri: Birçok
kimyasal maddelerin üretiminde kullanılır.
C) Tehlikeleri: Gözün ince
dokusuna ve solunum organlarına iltihabi etki yapar. Öksürük, nefes darlığı,
gözyaşı akması, boğulma, siyanoz meydana getirir.
Ç) Korunma : Döşemeden
havalandırma yapılmalıdır. Sun'i malzemeden veya lastikten yapılmış
koruyucu elbise, eldiven, lastik çizme, gözlük ve B tipi (kahverengi-gri)
renkte fifltreli maske verilmelidir.
D) İlk Yardım : Gözlerde
iltihap olursa bol su ile silinmelidir. Solunum organları iltihabında
temiz havaya çıkarılmalıdır. Yalnızca yatarak taşınmalıdır. Böylece
teneffüs yükselmez ve zehirlenme etkisi artmaz. Su buharı teneffüs
ettirilir. (bronşit-kabı) Nefes kesilmesinde suni teneffüs yapılmaz,
sadece teneffüs edilen havanın oksijeni zenginleştirilir. Derhal tıbbi işlem
yapılmalıdır.

KROM (Cr) ve
BİLEŞİKLERİ
A) Özellikleri : Altı değerli
krom asidi ve bunun tuzları zehirlidir. Metalik krom ve bunun üç değerli
bileşikleri zehirsiz olarak vasıflandırılır.
MAK Değeri = 0,1 mg/m3 dür.
(CrO3)
B) Kullanma Yerleri : Daha ziyade krom asidi olarak alkalikromat ve bikromat şeklinde
galvanateknikte, krom boyası yapımında kulianılır.
C) Tehlikeleri : Kromasid anhidrid'in yanıcı maddelerle karışımları kendiliğinden
tutuşma özelliğindedir.
Krom bilegikleri açık cilt yaralarından girer veya burun içi ince
dokusundan içerlere nüfuz ederse, yalnız iyileşmesi zor rahatsızlık
vermekle kalmaz, egzama da yapar. Alkalikromat ve bileşiklerini elde edilmesi sırasında
netes yollarının ağır tahribi ortaya çıkabilir.
Ç) Korunma : Döşemeden havalandırma gerekir. Buharı ve tozu teşekkül ettiği
yerden emilip atılmalıdır. Koruyucu elbise, gözlük, lastik eldiven ve ince
toz maskesi, elleri koruyucu sıvı verilmelidir. Çalışmaya başlamadan ewel
en küçük deri yaraları dahi sarılmalı, esaslı şekilde yıkanmalıdır
(Meslek Hastalığı).

SİYANÜRLER
(Cyankalium ve Cyanmatrium)
(KCN NaCN)
Mavi Asit gibidir. Bakınız.

DİMETİL
FORMAMİD
OC3H7O-N NCON (CH3)2
A) Özellikleri : Hatif amonyak gibi kokan bir sıvıdır, az uçucudur. Buharı yanıcıdır.
MAK değeri =20 cm3/m3 veya 60 mg/m3'dür.
B) Kullanma Yerleri : Sun'i madde sanayiinde çok kullanılan bir koruyucu maddedir
C) Tehlikeleri : Başağrısı
ince dokuda tahriş yapabilir. Alkoıe karşı aşırı hassasiyet meydana
getirir.
Ç) Korunma : Havalandırma, koruyucu elbise, gözlük, geçirmez eldiven ve A tipi
filitreli (kahverengi) maske tavsiye edilir.
E) İlk Yardım : Gözlerin ve cildin tahrişi halinde bol su ile silinmelidir.

HİDROFLORİK
ASİT VE FLORÜRLER
Florlu Hidrojen ve HF
A) Özellikleri : Renksiz biraz kokulu, kuvvetli
tahriş edici bir sıvıdır.
MAK Değeri = 3 cm3/m3
veya 2 mg/m3 dür.
ÇOK ZEHİRLİDİR
B) Kullanma Yerleri : Cam ve çelik malzemenin
aşındırılmasında ve matlaştırılmasında ve temizleme ilacı olarak
kullanılır; mantar öldürme ilacı fluorid.
C) Tehlikeleri : Deriyi ve ince dokuyu-
bilhassa gözleri çokk tahriş eder. Ağır yaraların teşekkülüne sebep
olur. Temas önceden belli olmaz. Etkilenmeden ekseriya birkaç saat sonra ağrı
başlar. Tırnak dibi iltihabı doku nekrozları (tahrip) meydana
gelir. Teneffüs halinde solunum yollarında tahriş ve iltihap belirtileri
olur. Uzun süreli fluor alınması kemiklerde ve mafsallarda hastalanmaya
yol açar.
Ç) Korunma : Havalandırma. çıktığı yerden
emme şeklinde olmalıdır. Çalışanlara lastik koruyucu elbise, gözlük, eldiven,
lastik çizme ve B tipi filitreli maske verilmelidir.
E) İlk Yardım : Deri tahrişleri uzun süre devam
etmek üzere; su ile veya kalsiyum klorür eriyiği ile silinmelidir. Daha
sonra yaranın üzeri Magnezyum oksit (yanmış mağnezyum) ve gliserin lapası
ile örtülmelidir.
Göz tahrişleri esaslı bir şekilde su ile ve takriben %
3.5 'luk magnezyumsüfat eriyiği ile silinmelidir. Sükunet, sıcak tutma, oksijen verme tavsiye
edilir. Suni teneffüs yapılmaz. Derhal doktor müdahalesi gerekir. (Meslek
Hastalığı)

FORMALDEHİT
C2H4O
A) Özellikleri : Keskin kokulu,
yanıcı gazdır. Hava ile karışımı patlayıcıdır. Buharı havadan ağırdır.
MAK Değeri = 1 cm3/m3
veya 1.2 mg/m3 dür.
B) Kullanma Yerleri : % 10 - 40
sulandırılmış eriyiği "Formalin" adı altında satılır.
Enfeksiyon giderici ve konserve yapma maddesi olarak ; sun'i maddelerin yapımında
kullanılır.
C) Tehlikeleri: Formaldehit cilt
ve ince doku üzerinde şiddetli tahriş etkisi yapar. Buharı gözlerin
ince dokusunu ve üst solunum yollarını tahriş eder. Sürekli temastan,
formalin egzaması meydana gelebileceği gibileceği için düşük
konsantrasyondan dahi kaçınmalıdır (koruyucu krem gerekir).
Ç) Korunma : İyi bir havalandırma gerekir.
Koruyucu lastik elbise, eldiven, gözlük, A tipi (kahverengi) filitreli
maske verilmelidir.
D) İlk Yardım : Gözler ve cilt bol su ile
silinmelidir. Nefes yollarının tahrişi halinde su buharı çektirilir (Brorışit-Kabı). İstirahat, sıcak tutn sun'i teneffüs, oksijen teneffüsü
gereklidir. Yutulması bulantı yapar. Hayvan kömürü verilmelidir.

BAZ'LAR (Laugen)
A) Özellikleri : Tahriş edici, alkalik etki
yapan, renksizden sarıya kadar değişen renkte sıvıdır, suda çeşitli
konsantrasyonda erimiş halde bulunur.
B) Kullanma Yerleri : Teknik kimyada, sabun
fabrikalarında, hücresel maddelerin elde edilmesinde,
boyacılıkta ve temizleme maddesi olarak kullanılır.
C)Tehlikeleri : Cilt, ince doku ve özellikle gözler
için tehlikelidir. Baz sıçraması ve de buhar ve sisleri, vücudun
dokusunda şişme yapar. İdrar yolları dokularında iltihaba ve dokularda
ağrılara sebep olur. Yutulursa yemek borusunda ve mide de ağır tahrişlere
neden, teskil eder
Ç) Korunma : Kesinlikle koruyucu gözlük
takmalıdır. Diğer lüzumlu kurallar; meselâ; eldiven, lastik çizme ve
önlük takmaktır. Bazların yoğunluğuna ve miktarına göre bu tedbirler
değerlendirilir.
D) İlk Yardım : Bulaşan elbiseler derhal
uzaklaştırılmalıdır. Cildin ve gözlerin talırişi halinde derhal bol
su ile silinmelidir.Yutulduğunda ağızın, yemek borusunun ve midenin
tahrişi halinde yulaf lapası ve çiğ yumurta verilir. Mide temizlenmez.
Derhal tıbbi yardım gereklidir.

METANOL
(Metilalkol, odun ruhu)
CH4O
A) Özellikleri : Açık su renginden, sarıya
kadar renklerde, kolay buharlaşan bir sıvıdır. Buharı havadan pek az ağırdır.
Yanıcıdır ve hava ile karışımı patlayıcıdır.
MAK değeri = 200 cm3/m3
veya 260 rng/m3
B) Kullanma Yerleri : Boyaların, verniklerin
parlatma maddelerinde çözücü olarak kullanılır.
C) Tehlikeleri : Buharı gözleri ve nefes
yollarını tahriş eder. Yüksek konsantrasyonları başağrısı,
kendini kaybetme görme bozukluğu (sisli görme) yapar. Yutulduğu
zaman mide ağrısı, fenalık hissi, kusma ve nihayet karınağrısı olur.
Cilt vasıtasıyla vücut içine nüfuz edebilir. Büyük miktarlarda
yutulması körleşmeye sebep olabilir. Mide-bağırsak kanalına
girmesi öldürücü etki yapabilir.
Ç) Korunma : Havalandırma, koruyucu gözlük,
eldiven, A-tipi (kahverengi) filitreli maske gereklidir.
D) İlk Yardım : Doktor gelene kadar sun'i
teneffüs yapılmalıdır. Sıcak tutulmalı, gözlere ışık gelmesi
önlenmelidir. Yutma halinde kömürü (aktif kömür değil, ağaçtan elde
edilir asitlerle extraksiyonu ile diğer maddeler alınarak kalan küle
denir) ve koyu kahve vermelidir. Derhal doktor yardımı gerekir. (Meslek
Hastalığı).

METİLENKLORÜR
(Dichlormetan) CH2Cl2
A) Özellikleri : Su renginde bir sıvıdır.
Buharı havadan ağırdır. Ağır yanıcıdır.
MAK değeri = 200 cm3/m3
veya 720 mg/m3
B) Kullanma Yerleri : Çözücü ve salamura
maddesi olarak kullanılır.
C) Tehlikeleri : Nispeten zehirsizdir. Özel ve
sınırlı zehir etkisi bayıltıcı olur. Bağağrısı, baş dönmesi,
uyku hali ve nihayet kendini kaybetme hasıl olur.
Ç) Korunma : Döşemeden havalandırma,
koruyucu gözlük ve A-tipi filitreli (kahverengi) maske gerekir.
D) İlk Yardım : Nefes kesilmesinde sun'i
teneffüs ve temiz hava verilmesi uygundur (Meslek Hastalığı).

SODYUM [Na] ve POTASYUM [K]
A) Özellikleri : Balmumu kıvamında, oda sıcaklığında
bıçakla kesilebilen bir metal olup, kesit yüzleri gümüş gibi
beyaz-mavi renkte parıldar. Oksijene olan ilgisinden dolayı bu yüzeyler
sodyum oksit teşkil ederek derhal matlaşır. Bu yüzden saf sodyum petrol
veya naftalin içinde saklanır.
B) Kullanma Yerleri : Organik bileşiklerin redüksiyon
ve kurutma aracı olarak ve sodyum peroksit, sodyum siyanid ve sodyumamid
elde edilmesinde kullanılır.
C) Tehlikeleri : Sodyum su ile kuvvetle
reaksiyona girer. Bu sırada nötron bazı ve reaksiyon sıcaklığında
tutuşan hidrojen teşekkül eder. Patlama tehlikesi vardır. Sodyum
metalinin bazı kimyasal maddelerle bir araya gelmesi (mesela; klor) şiddetli
patlama meydana getirir.
Ç) Korunma : Sodyum metali yalnızca bir kıskaç
veya kuru eldivenle tutulmalıdır. Kesinlikle koruyucu gözlük takılmalıdır.
Sodyum yangını asla su, CO2 veya karbontetra klorür ile söndürülmemelidir.
Bu maddeler sıcak sodyumu şiddetle etkiler Kuru kum, kaya tuzu, kalsinleşmiş
soda tavsiye edilir. Sodyum deriyi tahriş eder. (Bazlara
bakınız.)
D) İlk Yardım : Göz tahrişleri bol su ıle
silinmelidir. Hemen doktor müdahalesi gerekir.

OKSALİK
ASİT
H2(COOH)2
(Oxalsavre, oxalate)
A) Özellikleri : Kristal ve
kristalize tozdur.
B) Kullanma Yerleri : Bozuşturma
ve soldurma aracı olarak, katran boyalarının elde edilmesi maddesi olarak
ve galvano-teknikte kullanılır.
C) Tehlikeleri : Lokal tahriş
edici etki yapar. Tozların teneffüsünde belirtiler bilhassa üst solunum
yollarındaki tahriş şeklinde görülür. Yutulması, mide ağrısı, koyu
parçalar kusma, kalp ve böbrekrahatsızlığı yapar.
Ç) Korunma : Havalandırma veya çıktğı
yerden emilip atılmak gerekir.Geçirmez eldiven, koruyucu gözlük,
toz filitreli maske verilmelidir.
D) İlk Yardım : Gözler veya deri bol su ile
silinir. Ağızdan alınmışsa, süt veya ufalanmış tebeşir tozu
verilir. Derhal doktor çağırılır.

PEROKSİT'LER
(Organik ve İnorganik)
A) Özellikleri : Toz,
pasta ve sıvı halde bir maddedir. Peroksitlerin pek çoğu kuvvetli sıcaklık
altında kendiliğinden tutuşma eğilimindedir. Yanabilir, patlayıcıdır.
Çok zehirlidir. Bazı organik peroksitle yalnızca farklı,
flegmatize etkisi olan karıştırılarak kullanılabilir ki böylece
patlama tehlikesi önlenmiş olur.
B) Kullanma Yerleri : Oksidasyon yapıcı ve
bilhassa sun'i maddelerin polimerizasyonunda katalizör olarak kullanılır.
Peroksitler etileter, ketonlar ve tetrahidrofuran gibi sıvılarla bileşik
yapar. Bunlar yanmaya ve patlamaya neden olur.
C) Tehlikeleri : Cilt
ve ince deri üzerinde kuvvetli tahriş yapar. Organik peroksitlerin ve
buharlarının göze kaçması, iltihaba, sert doku yaralarına ve körleşmeye
neden olur.
Ç) Korunma : Havalandırma gereklidir.
Peroksitlerle çalışırken kesinlikle koruyucu gözlük ve geçirmez
eldiven kullanılmalıdır. Buharları ve tozları çıktığı yerden emilmelidir.
D) İlk Yardım : Deri üzerine sıçrayan
peroksitler %5 lik sodalı su eriyiği veya alkolle alınmalı, bol su ve
sabunla yıkanmalıdır. Göz tahrişleri su ile derhal iyice silinmelidir.
Hemen tıbbi müdahale yapılmalıdır.

Faydalınılan Kaynaklar :
Hüseyin Avni Yardımcı , İş Güvenliği El Kitabı, TELETAŞ yayını
Kaynak Gösterilmeden Kopyalanamaz
http://isguvenligi.cjb.net
|